ਭਾਈ ਨੰਦ ਸਿੰਘ

ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਕੈਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਸਿੰਘ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ 2014 ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ 11 ਜਨਵਰੀ 2015 ਦੀ ਸੂਚੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ 13 ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਉਹ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਨੰਬਰ 8 ਉੱਤੇ ਦਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਜਿਊਂਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅੱਗੇ ਉਹੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਅਤੇ ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਨੇ ਛਾਪਿਆ।

ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਥਾਣਾ ਈਸਟ ਵਿੱਚ 13 ਫ਼ਰਵਰੀ 1995 ਨੂੰ ਦਰਜ ਹੋਏ ਇੱਕ ਕੇਸ ਵਿੱਚ, ਬਚਨਾ ਰਾਮ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦੇ ਕਤਲ ਲਈ, ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਨਲ ਕੋਡ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ 302, 380 ਅਤੇ 392 ਸਮੇਤ 120-ਬੀ ਹੇਠ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਖਾੜਕੂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਬਦਨਾਮ ਬੁੜੈਲ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋੜਨ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਵਾਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ”, ਅਤੇ ਕਿ ਸੂਰੋਂ ਦੇ ਸੁਬੇਗ ਸਿੰਘ ਉੱਤੇ ਉਸੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਲੱਗੇ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1995: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਨਿਯਮਤ ਪੈਰੋਲ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਸਨ।
• 18 ਨਵੰਬਰ 2014: ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਰੱਦ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
• ਦਸੰਬਰ 2014: ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ 13 ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸੂਬਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
• ਸਤੰਬਰ 2019: ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ 550ਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਮੌਕੇ ਅੱਠ ਕੈਦੀ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਠਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ।
• ਨੋਟੀਫ਼ਿਕੇਸ਼ਨ ਮਗਰੋਂ: ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਦੀ 23 ਜਨਵਰੀ 2023 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਲਾਲ ਸਿੰਘ, ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁਬੇਗ ਸਿੰਘ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਅ ਹੋਏ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਾਰੀਖ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਸਤੰਬਰ 2019 ਦੇ ਨੋਟੀਫ਼ਿਕੇਸ਼ਨ ਮਗਰੋਂ ਰਿਹਾਅ ਹੋਏ ਤਿੰਨ ਆਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਰੋਤ ਵੇਖੇ ਗਏ ਉਹ 1995 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਰਿਹਾਈ ਮਗਰੋਂ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ।