ਸਮੈਥਵਿਕ ਅਤੇ 1964 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ
Smethwick and the 1964 general election
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਘਰ ਸਮੈਥਵਿਕ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 1964 ਵਿੱਚ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਪੀਟਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਿਥਸ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਮੁਹਿੰਮ ਮਗਰੋਂ ਜੋ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਲਕਮ ਐਕਸ ਫ਼ਰਵਰੀ 1965 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਏ।
ਕੌਣ: ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਉਮੀਦਵਾਰ ਪੀਟਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਿਥਸ; ਲੇਬਰ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੈਂਬਰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਅਤੇ ਸ਼ੈਡੋ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਪੈਟ੍ਰਿਕ ਗੋਰਡਨ ਵਾਕਰ; ਹੈਰੋਲਡ ਵਿਲਸਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ; ਅਤੇ ਸਮੈਥਵਿਕ ਦੇ ਵਸਨੀਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਵਰਕਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਆਈਡਬਲਯੂਏ) ਸਨ।
ਕੀ ਹੋਇਆ: ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੈਸਟ ਮਿਡਲੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਸਨਅਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸਮੈਥਵਿਕ ਵਿੱਚ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਵਾਸੀ ਆਏ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਮੂਹ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਆਏ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸੀ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ)। ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ 1961 ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਸਟਰੀਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਕਾਂਗਰੀਗੇਸ਼ਨਲ ਚੈਪਲ 11,600 ਪੌਂਡ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ (ਦ ਬਰਮਿੰਘਮ ਮੇਲ, 2012)।
ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਮੁਤਾਬਕ ਗ੍ਰਿਫ਼ਿਥਸ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪਰਵਾਸ-ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਵਖਰੇਵੇਂ (ਸੈਗਰੀਗੇਸ਼ਨ) ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ। ਪੋਸਟਰਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਾਅਰਾ ਛਪਿਆ ਜੋ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਸਲ ਦਾ ਆਦਮੀ ਗੁਆਂਢੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਲੇਬਰ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ (ਵਰਸੋ)। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਕੋਲਿਨ ਜੌਰਡਨ ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੂਵਮੈਂਟ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਿਥਸ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਨਸਲਵਾਦੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ "ਖਿੱਝ ਸੀ, ਫ਼ਾਸ਼ੀਵਾਦ ਨਹੀਂ" ਕਿਹਾ। 15 ਅਕਤੂਬਰ 1964 ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਿਥਸ ਨੇ 16,690 ਵੋਟਾਂ (47.6 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਲੈ ਕੇ ਗੋਰਡਨ ਵਾਕਰ ਦੀਆਂ 14,916 ਵੋਟਾਂ (42.6 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਸਮੈਥਵਿਕ ਵਿੱਚ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵਾਂ ਵੱਲ 7.2 ਅੰਕ ਦਾ ਝੁਕਾਅ ਆਇਆ, ਜਦਕਿ ਕੌਮੀ ਝੁਕਾਅ ਲੇਬਰ ਵੱਲ 3.5 ਅੰਕ ਦਾ ਸੀ (ਲੇਬਰਲਿਸਟ)। ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਲੇਬਰ ਜਿੱਤ ਗਈ, ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਵਿਲਸਨ ਨੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਿਥਸ ਨੂੰ "ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦਾ ਕੋੜ੍ਹੀ" ਕਿਹਾ।
ਸਥਾਨਕ ਗੋਰੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਕੌਂਸਲ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਾਰਸ਼ਲ ਸਟਰੀਟ ਦੇ ਮਕਾਨ ਖ਼ਰੀਦ ਲਏ ਜਾਣ ਤਾਂ ਜੋ ਗ਼ੈਰ-ਗੋਰੇ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰ ਉੱਥੇ ਨਾ ਆ ਸਕਣ। ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ, ਪਰ ਲੇਬਰ ਦੇ ਹਾਊਸਿੰਗ ਮੰਤਰੀ ਰਿਚਰਡ ਕਰੌਸਮੈਨ ਨੇ ਕੌਂਸਲ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ; ਵਰਸੋ)। ਆਈਡਬਲਯੂਏ ਨੇ ਮੈਲਕਮ ਐਕਸ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 12 ਫ਼ਰਵਰੀ 1965 ਨੂੰ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਨੌਂ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਾਰਸ਼ਲ ਸਟਰੀਟ ਵਿੱਚ ਪੈਦਲ ਗੇੜਾ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਸਲੂਕ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹਿਟਲਰ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ (ਵਰਸੋ; ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ)।
ਕਿੱਥੇ: ਵੈਸਟ ਮਿਡਲੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਮੈਥਵਿਕ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਰਸ਼ਲ ਸਟਰੀਟ ਅਤੇ ਹਾਈ ਸਟਰੀਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: ਮਾਰਕ ਕੋਲਿਨਸਨ ਦੇ ਚੋਣ ਬਾਰੇ ਅਧਿਐਨ ਮੁਤਾਬਕ ਸਮੈਥਵਿਕ "ਨਸਲੀ ਸਿਆਸਤ" ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਮ ਬਣ ਗਿਆ, ਇਸ ਨੇ ਪਰਵਾਸ ਬਾਰੇ ਕੌਮੀ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਘੜਿਆ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਲੇਬਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪਾਇਆ। ਲੇਬਰ ਨੇ 1966 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੀਟ ਮੁੜ ਜਿੱਤ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਐਂਡਰਿਊ ਫ਼ੌਲਡਜ਼ ਨੇ 18,440 ਵੋਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਿਥਸ ਦੀਆਂ 14,950 ਵੋਟਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ (ਲੇਬਰਲਿਸਟ)। ਮੈਲਕਮ ਐਕਸ ਦੀ ਫੇਰੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਨੀਲੀ ਤਖ਼ਤੀ 2012 ਵਿੱਚ ਨਿਊਬੀਅਨ ਜੈਕ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਟਰੱਸਟ, ਸੈਂਡਵੈੱਲ ਕੌਂਸਲ, ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਕੈਰੀਬੀਅਨ ਸੈਲਫ਼ ਹੈਲਪ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਆਈਡਬਲਯੂਏ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਉੱਤੇ ਲਾਈ ਗਈ (ਵਰਸੋ)।
ਤੰਦਾਂ ’ਤੇ ਵਾਪਸਟਾਈਮਲਾਈਨ ’ਤੇ ਪੜ੍ਹੋਇਸਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਵੇਖੋ
ਸਰੋਤ
- Smethwick in the 1964 general election, Wikipedia (used because the Guardian and Channel 4 pieces it cites would not load). en.wikipedia.org
- Lessons from the racist Tory campaign of 1964 in Smethwick (Trevor Fisher, 8 May 2018), LabourList. labourlist.org
- Malcolm X and the Midlands (Sam Moore, 8 April 2021), Verso Books blog. versobooks.com
- Malcolm X in Smethwick (Perry Blankson, 10 March 2022), Tribune magazine. tribunemag.co.uk
- Sikhs have waited 10 years for the opening of the building attached to the Gurdwara (Steve Bradley, 25 October 2012), Birmingham Mail, republished by SikhNet. sikhnet.com
- Migration on the Ballot? Smethwick and the 1964 General Election (Marc Collinson), Routledge, 2026 (abstract at Bangor University). research.bangor.ac.uk